Mateusz Brzostek | 15 marca 2018, 11:00

Podkręcanie Ryzenów G i wydajność wbudowanego GPU w zależności od taktowania pamięci

Jak wycisnąć wszystko z Raven Ridge

W czasie gdy karty graficzne, nawet te z niższej półki, kosztują znacznie więcej, niż oczekujemy, procesory Ryzen z wbudowanym GPU Vega mogą być dla wielu atrakcyjną opcją. Jak pokazaliśmy w ich teście („AMD Ryzen 5 2400G i Ryzen 3 2200G – test dwóch pierwszych procesorów Ryzen drugiej generacji z GPU RX Vega”), taki układ pozwala komfortowo zagrać w wiele starszych lub mniej wymagających produkcji. Jednak dla wielu „entuzjastów” nie ma czegoś takiego jak „wystarczająca wydajność”, szczególnie jeśli chodzi o układy graficzne.

Jak wycisnąć wszystko z Ryzena G?

Na dodatek stosunkowo tani sprzęt wielu z nas kojarzy się ze złotym wiekiem podkręcania, kiedy to można było kupić jeden z tańszych podzespołów i spróbować przetaktować go tak, żeby dorównał wydajnością droższemu modelowi. Dlatego Ryzeny G będą zapewne (a przynajmniej powinny być) często i chętnie przyspieszane powyżej fabrycznych parametrów.

Sprawdziliśmy wydajność procesora Ryzen 5 2400G (zobacz, ile obecnie kosztuje) z wbudowanym układem graficznym RX Vega 11 działającego z różnymi parametrami pamięci i przy różnych częstotliwościach taktowania GPU. Zaobserwowane zależności dotyczą też tańszego o ponad 200 zł modelu Ryzen 3 2200G.

Podkręcanie Ryzenów drugiej generacji

...przebiega w sposób bliźniaczo podobny do podkręcania pierwszych układów z tej rodziny. Procedura i zasady są takie same, jak opisaliśmy w poradniku podkręcania Ryzenów: „Przepis na przyspieszenie AMD Ryzen”.

Wszystkie Ryzeny mają odblokowany mnożnik procesora. Taktowanie można regulować w krokach co 25 MHz. Większość procesorów da się przyspieszyć do około 3900–4000 MHz. Położenie tej granicy wynika z projektu procesora oraz wykorzystanej techniki produkcji i podniesienie napięcia zasilania nawet do bardzo wysokich wartości nie pozwoli daleko jej przekroczyć.

Dobrym punktem wyjścia w podkręcaniu procesora są ustawienia:

  • mnożnik: ×39,00
  • napięcie zasilania procesora (VCORE): 1,35–1,4 V.

Podkręcanie wbudowanego układu graficznego

Wbudowane GPU Vega również można przyspieszyć. Domyślną częstotliwość taktowania (1240 MHz w modelu Ryzen 5 2400G i 1100 MHz w modelu Ryzen 3 2200G) można z łatwością zwiększyć do około 1500–1600 MHz, w zależności od płyty głównej, układu chłodzenia i możliwości konkretnego procesora.

Niestety, na wielu płytach głównych funkcje związane z podkręcaniem GPU nie są jeszcze kompletne. Do wyjątków należą Asus Prime B350 Plus i droższa MSI B350I Pro AC, które wykorzystaliśmy w teście Ryzenów G. Na tych płytach można po prostu wybrać taktowanie GPU w UEFI i oczekiwać, że takie zostanie ustawione. Więcej o tym napiszemy w nadchodzącym przeglądzie płyt głównych mini-ITX z podstawką AM4 i wyjściem obrazu.

Przed poznaniem maksymalnych możliwości układu (lub gdy płyta główna należy do tych, które mają kłopotliwe UEFI) wygodnie będzie użyć programu Ryzen Master do podkręcania wbudowanej vegi.

Najważniejszą różnicą w podkręcaniu Ryzenów bez GPU i Ryzenów G jest napięcie zasilania GPU. Podstawka AM4 ma dwa zasilacze impulsowe – płyta główna dostarcza procesorowi dwa różne napięcia. W domenie zasilania związanej z napięciem VCORE (w niektórych płytach VDDCR) znajdują się rdzenie procesora. W domenie związanej z napięciem VSOC (lub VDDCR SOC) znajdują się kontroler pamięci i kontrolery peryferiów, a w Ryzenach G – również układ graficzny. Podczas typowego działania Ryzena G napięcie VSOC dostarczane przez płytę główną jest precyzyjnie regulowane osobno dla układu graficznego oraz strefy z kontrolerem pamięci i kontrolerami peryferiów przez umieszczone w jądrze procesora regulatory LDO. Podczas podkręcania regulator strefy GPU jest ustawiony w tryb bypass – służy tylko do odłączania zasilania, kiedy poszczególne segmenty GPU nie są zajęte, ale nie obniża napięcia.

W związku z taką budową procesora napięcie zasilania GPU trzeba ustawiać na wartość równą napięciu zasilania kontrolera pamięci i pozostałych części układu lub większą. W praktyce granice możliwości podkręcania GPU osiągniemy przy napięciu około 1,2–1,275 V. Kontroler pamięci może wymagać napięcia około 1,175–1,25 V do osiągnięcia szybkiego taktowania RAM-u.

Na większości płyt głównych zasilacz impulsowy dostarczający prąd dla GPU i części SOC jest sterowany dwu- lub trzyfazowo i ma mniejszą wydajność prądową niż zasilacz rdzeni CPU. Na sprawdzonych przez siebie płytach nie mieliśmy żadnych problemów z niedostateczną wydajnością prądową lub nadmierną temperaturą tranzystorów w układzie zasilania. O tym jednak więcej napiszemy we wspomnianym teście płyt głównych ITX, który opublikujemy już niebawem.